ቀጺሉ ንትግራይ መን የመሓድሮ? ንመቐለ ምቁጽጻር ነዚ ኣይፈትሖን እዩ።

ርእሰ ከተማ ምቁጽጻርን ተቐባልነት ዘለዎ መንግስቲ ምምስራትን ሓደ ዓይነት ዓወት ኣይኮኑን። ናይ ካልእ ግዝያዊ ምምሕዳር ኣዋጅ ነዚ ፍልልይ ኣብ ትግራይ ቀጺሉ ንዝኸውን ነገር ማእከላይ ይገብሮ።

ብዕለት 4 October ኣብ ዝወጸ ጸብጻብ፡ እቲ ብመንግስቲ ዝመሓደር Ethiopian News Agency ከም ዝሓበሮ፡ ኣብርሃም በላይ ካብ ደረጃ ቀበሌ ንላዕሊ ዝውደብ ሓድሽ ምምሕዳር ምድላዋት ይግበር ከም ዘሎን፡ ስዒቡ ድማ ኣብ ውሽጢ ኣዋርሕ ክልላዊ ምርጫታት ከም ዝካየድን ተዛሪቡ። እዚ ናይ ፈደራል ወገን ዝተገልጸ ትልሚ እዩ፡ ዝተዛዘመ ስግግር ኣይኮነን።

እቲ ጸብጻብ ዝርዝር ተሸምቲ ወይ ዕለት ዝተዋህቦ ናይ ምርጫ ሰሌዳ ኣየቕርብን እዩ። ናይ ማሕበረሰብ ተሳትፎ መብጽዓ እውን ተወከልቲ ብኸመይ ከም ዝምረጹ፡ ተቓውሞታት ብኸመይ ከም ዝስማዕ ወይ ተመዛበልቲ ነበርቲ ብኸመይ ክሳተፉ ከም ዝኽእሉ ኣየብርህን እዩ። እዚኣቶም ኣብዚ ሒዝናዮ ዘለና ጸብጻብ ዘይተመለሱ ሕቶታት እዮም፡ ከምዚ ዓይነት ምድላዋት ኣብ ዝኾነ ቦታ የለን ዝብል መረጋገጺ ኣይኮኑን።

እቲ ፖለቲካዊ ሕቶ ሓድሽ ኣይኮነን

ዓንቀጽ 10 ናይቲ ብ November 2022 ዝተገብረ ስምምዕ ፕሪቶርያ፡ ብሃገራዊ ቦርድ ምርጫ ዝቆጻጸሮ ምርጫታት ክሳብ ዝካየድ፡ ሓደ ግዝያዊ ምምሕዳር ኣብ መንጎ ፈደራላዊ መንግስትን ህወሓትን ኣብ ዝግበር ፖለቲካዊ ዝርርብ ኣቐሚጡ ነይሩ። እቲ ብ PA-X ናይ ሰላም ስምምዕ ዳታቤዝ ዝተዓቀበ ጽሑፍ፡ ኣብ መሰረታዊ ፖለቲካዊ ፍልልያት ዝርርብ ክግበር እውን ጸዊዑ እዩ።

እቲ ታሪኽ ከም መለክዒ ድርድር ኣገዳሲ እዩ። ንሱ ብገዛእ ርእሱ ሕጋዊ ኩነታት ናይ ዝኾነ ሓድሽ ምድላው ኣይፈትሖን እዩ፡ ንሕና እውን ከም ብይን ናይዚ ሕጂ ዘሎ ክርክር ጌርና ኣይንወስዶን ኣለና።

ብኻልእ ወገን፡ ናይ AFP ናይ 4 October ጸብጻብ፡ መራሒ ህወሓት ደብረጽዮን ገብረሚካኤል ድሕሪ እቲ ምውጻእ መጥቃዕትታት ከም ዝቕጽል ከም ዘመልከተ ይገልጽ። ዝተገልጸ ድሌት መረጋገጺ ናይ መጻኢ ወተሃደራዊ ዓቕሚ ኣይኮነን፡ ግናኸ ኣዋጅ ፖለቲካዊ ስምምዕ እውን ኣይኮነን።

ክትትል ዝግበረሎም ክልተ መገድታት፡ ትንበያ ኣይኮነን

ትንተናና ቅድመ-ኩነት ዘለዎ እዩ። ሹመታት ብትጉህ ምኽክር እንተመጺኦምን ብተኣማኒ ሰሌዳ ግዜ እንተተሰንዮምን፡ እቲ ስግግር ንሲቪላዊ ፖለቲካ ባይታ ክፈጥር ይኽእል እዩ። ሹመታት ኣካታዒ እንተኾይኑን ውግእ እንተቐጺሉን፡ ንስልጣን ዝግበር ተወዳዳሪ ጠለባት ካብ ምቁጽጻር እታ ከተማ ንነዊሕ ግዜ ክቕጽል ይኽእል እዩ። ካብዞም ኣዋጃት ንዝኾነ ውጽኢት ዘተኣማምን ተኽእሎ ክንህብ ኣይንኽእልን ኢና።

ስም ዝተዋህቦም ኣመሓደርቲ፡ ዝተሓትመ ናይ ኣመራርጻ ሕግታት፡ ናይ ምርጫ ቦርድ ሰሌዳ ግዜን መርትዖ ናይ ግብራዊ ተሳትፎን ተኸታተሉ። እዚኣቶም ካብቲ ስግግር ቅልጡፍ ክኸውን እዩ ዝብል ካልእ መብጽዓ ንላዕሊ ንኣንበብቲ ዝያዳ ክነግሩ እዮም።